શ્રીરામ ના બહેન અને ઋષિ શ્રૃંગ
જ્યારે પણ રામાયણની ચર્ચા થાય છે, ત્યારે સૌથી પહેલા શ્રીરામ, લક્ષ્મણજી અને સીતાજીનો ખ્યાલ આવે છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણતા હશે કે ભગવાન શ્રીરામની પણ એક બહેન હતા. તેમના બહેન ચાર ભાઈઓમાં સૌથી મોટા હતી. રામાયણની વાર્તાઓમાં તેમનો ભાગ્યે જ ઉલ્લેખ છે, પરંતુ દેશમાં એક એવું મંદિર છે જ્યાં ભગવાન શ્રીરામના બહેન શાંતાની પૂજા થાય છે. ‘શ્રિંગ ઋષિ મંદિર’ ઉત્તર ભારતમાં હિમાચલ પ્રદેશના કુલ્લુ શહેરમાં આવેલું છે.
શાંતા દેવીનું મંદિર કુલ્લુ શહેરથી લગભગ 50 કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે.આ મંદિરમાં દેવી શાંતા ઉપરાંત તેમના પતિ શ્રૃંગા ઋષિ પણ બિરાજમાન છે. મંદિર ખૂબ જ શાંતિપૂર્ણ જગ્યાએ આવેલું છે. અહીં પક્ષીઓનો કલરવ અને કુદરતી સૌંદર્ય તમને મંત્રમુગ્ધ કરી દેશે.
દંતકથા અનુસાર, જ્યારે રાજા દશરથની પ્રથમ પુત્રી શાંતાનો જન્મ થયો ત્યારે અયોધ્યામાં ભયંકર દુકાળ પડ્યો.રાજા દશરથ આનાથી ખૂબ ચિંતિત હતા.જ્યારે રાજાએ દુષ્કાળનું કારણ જાણવાની ઈચ્છા કરી ત્યારે તેના પુરોહિતોએ કહ્યું કે દુકાળ તેમની પુત્રીને કારણે પડ્યો છે.તે જ સમયે, પૂજારીઓએ સલાહ આપી કે આ પુત્રીનો ભોગ આપ્યા વિના કલ્યાણ શક્ય નથી.દશરથે પાદરીઓનું પાલન કર્યું અને શાંતાને તેના નિઃસંતાન મિત્ર, રોમપદ, અંગના રાજાને દાન આપ્યું.રોમપદના પત્ની વર્શિની કૌસલ્યાજીના બહેન હતા.
અંગના રાજ્યમાં શ્રૃંગી ઋષિ દ્વારા કરવામાં આવેલા સફળ યજ્ઞથી પ્રસન્ન થયેલા રોમપદે તેની સાથે શાંતાના લગ્ન કર્યા. દંતકથા અનુસાર, શ્રૃંગ ઋષિ ઋષ્યસૃંગ વિભાંડકના પુત્ર હતા.તે ઋષ્યશ્રૃંગે જ બાદમાં રાજા દશરથની પુત્રની ઇચ્છા માટે પુત્ર કામેષ્ટિ યજ્ઞ કર્યો હતો.તેમણે જ્યાં યજ્ઞ કર્યો તે સ્થાન અયોધ્યાથી લગભગ 39 કિમી પૂર્વમાં હતું અને તેમનો આશ્રમ હજુ પણ ત્યાં છે.
આ મંદિરમાં ભગવાન શ્રી રામને લગતા તમામ તહેવારો જેવા કે રામ જન્મોત્સવ, દશેરા વગેરે પર્વની ધામધૂમથી ઉજવણી કરવામાં આવે છે. અહીં એવી માન્યતા છે કે દેવી શાંતા અને તેમના પતિની પૂજા કરવાથી ભક્તોને ભગવાન શ્રી રામની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
