આહિર વિરાંગના જીરીયાવતી દેવી યાદવ
ગોવિંદપુર, ભાગલપુર (બિહાર)
ભારતમાં, સમયાંતરે, ઘણા બહાદુર વીરોનો જન્મ થયો, જેમણે તેમની બહાદુરી અને બલિદાનને કારણે ઇતિહાસના પાનામાં પોતાનું નામ અમર કરી દીધું. આવી હતી ભાગલપુર જિલ્લાના ગોવિંદપુર ગામની નાયિકા જીરિયાવતી દેવીજી.
જીરિયાવતી દેવી જીનો જન્મ કૃષ્ણનોટ શાખાના યાદવ પરિવારમાં થયો હતો અને તેમના લગ્ન ગોવિંદપુર ગામના કૃષ્ણનોટ યાદવ જમીનદાર શ્રી નરસિંહ ગોપજી સાથે થયા હતા.
એક સમૃદ્ધ યાદવ પરિવારમાં જન્મેલા, જીરિયાવતી જીના પિતાએ તેમને બાળપણથી જ શસ્ત્રો અને ઘોડેસવારીનું શિક્ષણ આપ્યું હતું. લગ્ન પછી તેમના પતિ શ્રી નરસિંહ ગોપજીએ પણ જીરિયાવતી દેવીજીનું ખાસ ધ્યાન રાખ્યું અને ફ્રી સમયમાં બંદૂક શીખવતા.
નરસિંહ ગોપજી એક મહાન ઉમદા હતા, આસપાસના 10 ગામોની જમીનદારી તેમના હેઠળ હતી. તેઓ સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ખૂબ સક્રિય હતા, જેના કારણે ત્યાંના અંગ્રેજ અધિકારીઓ સાથે તેમના સંબંધો સારા નહોતા. તેઓએ અંગ્રેજો દ્વારા વસૂલવામાં આવતો કર ચૂકવવાનું પણ બંધ કરી દીધું. અંગ્રેજોએ તેમની જમીનદારી ગોવિંદપુર એસ્ટેટ અંગ્રેજોને જપ્ત કરવાનું નક્કી કર્યું. નરસિંહ ગોપ જી આ વિસ્તારમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય હતા, તેમણે ફિરંગીઓને રોકવા માટે એક નાની સેના તૈયાર કરી. આ નાગરિક દળોના આધારે તે પોતાની જમીનદારી સંભાળતો હતા.
દેશમાં 1942ની ઓગસ્ટ ક્રાંતિ શરૂ થઈ, જેને ભારત છોડો આંદોલન પણ કહેવામાં આવે છે, જેના કારણે અંગ્રેજોના પગ ભારતની ધરતી પરથી ઉખડી ગયા અને પાંચ વર્ષ પછી પણ ગોરાઓ રાજ કરી શક્યા નહીં. ભારતીયોએ અંગ્રેજો સામે દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કર્યું હતું, અહીં ભાગલપુરમાં શ્રી નરસિંહ ગોપજીએ પણ સેંકડો લોકોની સેના તૈયાર કરી હતી અને અંગ્રેજોના ઠેકાણાઓ પર હુમલો કરવાનું શરૂ કર્યું હતું અંગ્રેજો શ્રી નરસિંહ ગોપ જી અને જિલ્લાના જુદા જુદા ભાગોમાં થઈ રહેલા હિંસક આંદોલનથી નારાજ થયા, તેથી તેઓએ નરસિંહ ગોપજીને વાત કરવા માટે બોલાવ્યા અને ખાતરી આપી કે તેમની માંગણીઓ પૂરી કરવામાં આવશે. સાંજનો સમય હતો નરસિંહજી તેમના સાથીઓ સાથે અંગ્રેજ અધિકારીઓને મળવા પહોંચ્યા, પરંતુ ધૂર્ત ફિરંગીઓના મનમાં કંઈક બીજું જ ચાલી રહ્યું હતું, તેઓએ નરસિંહજી અને તેમના સાથીઓ પર ગોળીઓ ચલાવી. ઘાયલ નરસિંહજી તેમના ઘોડા સાથે ત્યાંથી નીકળ્યા કે તરત જ લોહીથી લથપથ નરસિંહજી તેમના મંડપમાં પહોંચ્યા, તેમના પતિની આવી હાલત જોઈને સદ્ગુણી જીરિયાવતી દેવી તેમની પાસે દોડી આવ્યા. નરસિંહ ગોપજીએ તેની પત્નીને કહ્યું કે કેવી રીતે તેને ફિરંગી સરકાર દ્વારા છેતરવામાં આવ્યો અને તેને ધૂર્તથી ગોળી મારી દેવામાં આવી. એમ કહીને શ્રી નરસિંહ ગોપજીએ પોતાના પ્રાણનો ત્યાગ કર્યો, વીરાંગના જીરીયાવતી દેવીએ નરસિંહજીના લોહીથી તિલક કર્યું અને વચન આપ્યું ભારત માતાને ફિરંગીઓથી મુક્ત કરશે.
બીજા દિવસે 24 ઓગસ્ટ 1942ના રોજ બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા 16 અંગ્રેજ સૈનિકોને જીરિયાવતી દેવી અને તેના પુત્રની ધરપકડ કરવા મોકલવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ જીરિયાવતી દેવીએ ગ્રામજનો સાથે લડાઈ કરી અને પોતાની બંદૂકથી 16 ગોરા સૈનિકોને ઠાર કર્યા. આ ઘટના આખા આસપાસના વિસ્તારમાં ફેલાઈ ગઈ, કારણ કે સ્ત્રી હોવા છતાં પુરુષપ્રધાન સમાજમાં બળવાખોર બનીને અમર થઈ જવું સહેલું નથી. લગભગ એક મહિના સુધી, જીરિયાવતી દેવી જી અને ગોવિંદપુરના લોકોએ અંગ્રેજોને ગૂંગળાવી નાખ્યા હતા.
21 સપ્ટેમ્બર 1942 ના રોજ, રાત્રી દરમિયાન, બ્રિટિશ પોલીસ પાર્ટીએ ગોવિંદપુર પર અચાનક ગોળીબાર શરૂ કર્યો, ગામ છોડવું મુશ્કેલ હતું. આ ગોળીબારની વચ્ચે માથામાં ગોળી વાગવાથી વીરાંગના જીરિયાવતી દેવીજીનું મૃત્યુ થયું હતું.
ગોવિંદપુરના લોકોમાં વીરાંગના જીરિયાવતી દેવીજીનું નામ આજે પણ અમર છે. આવી દેશભક્ત વીરાંગના નાયિકાને વંદન.
